Yper, woensdag 26 februari 2003
Graag had ik als amateurmuzikant eens gereageerd op enkele uitspraken van Kris Wauters in verband met het downloaden en kopiëren van muziek (DS donderdag 19/02/2003). Ik word ziek van dat eeuwige zelfmedelijden van een muziekindustrie, uitgeverijen en beheersvennootschappen die gewoon hun verdiende loon krijgen. En wat mij vooral ergert is dat muzikanten en auteurs zelf weinig kritisch staan tegenover de rol van deze instellingen en eenzijdig de konsument alle schuld geven.
Wat brengen de grote platenmaatschappijen op de markt? Zou het niet kunnen dat de muziekindustrie gewoon teveel middelmatige brol aanbiedt die enorm gehypet wordt, waar niemand in geïnteresseerd is, en de muzikanten zelf te weinig inspiratie hebben omdat ze voortdurend moeten presteren voor een veeleisende muziekindustrie? Wie wil dit dan kopen? Imago is belangrijker geworden dan muzikaal talent en muzikale kreativititeit. Alleen wat erg veel opbrengt wordt nog gesteund. Hoe verklaar je anders dat we al die brol door onze strot geramd krijgen? Als er al eens een goed nummer op een CD staat, dan is de rest vaak ongevraagde vulling waar men echter ook 20 Euro voor moet betalen. Misschien moeten muzikanten gewoon zelf wat kreatiever zijn en de muziekindustrie weer wat meer aandacht krijgen voor de muziek zelf in plaats van voor het imago van de band?
Als liefhebber van weinig populaire muziekgenres koop ik mijn CD's vooral bij onafhankelijke kleine platenlabels/distro's en bij de bands zelf. De muzikanten zien dan meer terug van hun investeringen in hun CD, de prijzen zijn stukken lager (slechts 10 à 15 Euro in plaats van 20 Euro bij CD's van grote platenmaatschappijen), en het is bovendien interessantere muziek waarbij de muzikale kreativiteit nog belangrijker is dan het imago van de band. Hoe komt het trouwens dat CD's gemaakt in eigen beheer zoveel goedkoper zijn? En hoe komt het dat bands die in eigen beheer uitgeven vaak wél kunnen rondkomen met hun optredens, CD-verkoop en merchandising (T-shirts, posters, foto- en tekstboeken,...)? Zou het niet kunnen dat er ook teveel zotte en onnodige kosten worden gemaakt bij de grote platenmaatschappijen (opname in dure opnamestudio aan de andere kant van de oceaan, veel te dure en vaak overbodige videoclip, ondoelmatige grootschalige promo die weinig oplevert, buitensporige vergoedingen voor managers,...)? Laten artiesten zich vaak niet teveel door de mogelijkheden van een hightech-opnamestudio verblinden in plaats van het maksimum van hun kreativiteit te halen in minder geavanceerde maar goedkopere studio's volgens het principe "in de beperking herkent men de meester"? Vaak klinkt de opname uit zo'n hightech-studio zo afgeborsteld dat het geen ziel meer heeft.
Misschien nog een interessant idee voor muzikanten: in die kleine alternatieve "Do It Yourself"-muziekscenes zijn de muzikanten vaak fan van elkaar. Ze coveren en remixen dan ook vaak elkaars werk. Niemand maakt daar echter een probleem van omdat het als een eerbetoon en gratis reklame voor de gecoverde of geremixte muzikant wordt beschouwd. Bovendien kan de oorspronkelijke muzikant die door anderen herwerkte versies van zijn eigen werk dan zelf gebruiken, bewerken en uitgeven voor eigen rekening. Iedereen tevreden met deze wederzijdse bevruchting, alhoewel daar helemaal geen auteursrechten voor betaald worden. Die worden integendeel eerder als een hindernis voor de vrije kreativiteit ervaren. Voorwaarde is wel dat de oorspronkelijke artiest vermeld wordt, zodat het publiek weet wie het oorspronkelijk nummer heeft gemaakt, en men ook geen rechten laat gelden op andermans werk. Natuurlijk moet je als onafhankelijk muzikant zelf meer doen in plaats van dit uit te besteden aan managers, maar je hebt dan ook meer vrijheid van handelen.
Klopt, omdat ze ook een kern van waarheid bevat. In de muziekindustrie heersen praktijken waarvoor men in andere ekonomische sektoren allang tot een staking was overgegaan. Grote platenmaatschappijen en de mediagroepen waartoe ze behoren, uitgeverijen en beheersvennootschappen worden slapend rijk door middel van eenzijdige kontrakten waarbij men alle risiko's naar de artiesten verschuift en het grootste gedeelte van de winsten voor henzelf zijn. Enkele verhaaltjes kan men vinden op http://vortnvis.net/fifi/muzind/muzind03.html en http://www.copyleft.be/news/200202music.htm. Geen medelijden met die arrogante muziekindustrie! De zweep erop, zodat ze ook weer eens wat moeite moet doen voor haar veel te gemakkelijk verdiend geld!
Het is gemakkelijker de muziekindustrie, de uitgeverijen en de beheersvennootschappen na te praten en de schuld eenzijdig te geven aan de egoïstische konsument in plaats van die invloedrijke instellingen eens te vragen hoe het toch komt dat zij al slapend rijk worden terwijl artiesten moeite hebben om rond te komen. Ja, de konsument moet bereid zijn om een rechtvaardige prijs te betalen voor een produkt dat hij wil hebben! Maar wat voor zin heeft het om bewuste konsumenten op te voeden als muziekindustrie, uitgeverijen en beheersvennootschappen zelf niet het goede voorbeeld geven? Misschien moeten de muzikanten ook maar eens hun luie reet opheffen en wat militanter opkomen voor hun rechten bij die machtige instellingen in plaats van altijd de konsument de schuld te geven? Zich onafhankelijker tegenover die instellingen opstellen en van hen een rechtvaardiger verdeling van de koek eisen zou al een grote vooruitgang zijn. Maar dan moeten ze natuurlijk machtige lieden die hun karriére kunnen maken of kraken voor het hoofd stoten. Maar als muzikanten aan de deur gezet worden door de muziekindustrie, wie belet hen dan om hun werk in eigen beheer uit te geven?
Dit is werkelijk de wereld op zijn kop zetten. De platenmaatschappijen zijn gewoon niet geïnteresseerd in jong talent dat ze niet onmiddellijk kunnen uitmelken. Ze moeten meteen en zoveel mogelijk opbrengen. Vooreerst is het een fabeltje van de muziekindustrie dat ze je bekend gaan maken. Meer dan 95 procent van de muzikanten onder kontrakt bij een grote platenmaatschappij worden nooit bekend of ten hoogste erg lokaal of tijdelijk. Dit geldt zeker voor niet-angelsaksische bands. Het zijn slechts een paar procent die bekend geraken. Die verdienen dan heel veel, en die worden dan door de muziekindustrie als voorbeeld aangehaald om kleine bands zand in de ogen te strooien. Meestal komen die bands dan erg hard terug op de grond terecht, en hebben ze ook nog schulden aan de grote platenmaatschappijen, want de risiko's worden niet gedragen door de grote platenmaatschappijen maar afgewenteld op de muzikanten. Beginnende muzikanten laten zich te vaak zand in de ogen strooien door managers die het goed kunnen zeggen. Die managers van grote platenmaatschappijen laten zich trouwens erg goed betalen, ook al hebben ze vaak geen voeling met de muziek die ze moeten promoten. Voor hen is muziek gewoon een produkt zoals een ander. Ze kunnen de volgende dag evengoed frisdrank gaan verkopen.
Los daarvan moet je je als muzikant afvragen waarom je muziek maakt. Doe je het om het plezier van muziek maken of om bekend te worden? Wil je er geld mee verdienen of niet? Wil je er je beroep van maken of niet? Moet je wel al die zotte kosten maken? Moet je wel persé bekend worden? Of mag het ook wat kleinschaliger en goedkoper in eigen beheer?
Men vraagt SABAM, billijke vergoeding, leenvergoeding, enz. voor het gebruik produkten (CD, boek) die men heeft gekocht. Het komt er eigenlijk neer dat men een huurgeld voor het gebruik van een gekocht produkt betaalt. In andere ekonomische sektoren zou men dit niet pikken. Het is alsof je een huis koopt om dan nadien toch nog huurgeld te moeten betalen voor het gebruik van het huis dat je eigendom is. Dat is misschien het probleem met het huidige auteursrecht: dat auteurs maar niet kunnen kiezen tussen verkopen en verhuren? Ze willen beide tegelijk. Ze moeten misschien maar eens leren kiezen? Als een biblioteek een leenvergoeding moet betalen voor het uitlenen van CD's en boeken is ze in principe niet de eigenaar maar de huurder van die CD's en boeken, en dan zou op zijn minst de aankoopprijs van dat boek mogen worden teruggestort. Als men die boeken daarentegen wil verkopen aan die biblioteek, dan is het het eigendom van die biblioteek en moet men er ook geen leenvergoeding meer voor betalen. Idem voor CD's en boeken die men verkoopt aan de klant: van zodra het gekocht is is het zijn eigendom en mag die het ook gebruiken (kopiëren voor eigen gebruik, draaien op fuiven, enz.). Men moet dan geen ekstra kosten meer aanrekenen voor het gebruik ervan. Vraagt men wel geld voor het gebruik ervan, dan is men geen eigenaar meer maar huurder en moet op zijn minst de aankoopkost van de CD of het boek door de beheersvennootschap worden teruggestort.
Jan Claus
Reageer op dit artikel op http://www.vortnvis.net/forum/viewthread.php?tid=105
DIY and copyleft diskussieforum: http://vortnvis.net/forum/forumdisplay.php?fid=20