Yper, dinsdag 6 mei 2003

De muziekindustrie heeft alweer eens haar wil kunnen opdringen zonder dat ze daar zelf iets tegenover stelde. Sinds 1 mei is er weer eens een ekstra taks ingevoerd op mediadragers, dit keer op herschrijfbare data-CD's. Die dient zogezegd om artiesten te vergoeden die inkomsten mislopen doordat hun werken worden gekopieerd. Maar is het wel zo dat de krisis van de muziekindustrie te wijten is aan kopiëren? Komt dit niet eerder omdat ze teveel oninteressante brol aanbiedt waarin niemand geïnteresseerd is? En vertegenwoordigt zij wel alle muzikanten, of alleen maar de suksesvolle?

Onafhankelijke muzikanten laten een heel ander geluid horen, al worden die door de muziekindustrie en beheersmaatschappijen doodgezwegen. Zij moeten namelijk voor het opnemen of uitvoeren van hun eigen werk rechtstreeks of onrechtstreeks allerlei bijdragen storten aan beheersvennootschappen via heffingen op blanko mediadragers, opname- en kopieerapparatuur. En dit terwijl ze daar zelf geen cent van zien, tenzij ze zich aansluiten bij een beheersvennootschap en een hele burokratische rompslomp willen ondergaan. Waar gaat hun geld dan naartoe? Naar grote artiesten die profiteren van de kleintjes? Naar de beheersvennootschappen zelf? Die onafhankelijke muzikanten beschouwen dit als regelrechte diefstal door de beheersvennootschappen. Ook bedrijven en privépersonen die kopies maken van hun eigen werk moeten meebetalen. Het spreekt dan ook vanzelf dat zij geen aanpassing van dit systeem willen, maar het systeem zelf in vraag stellen. Omdat het in wezen een onrechtvaardig systeem van gelegalizeerde roof is op basis van absurde juridische spitstechnologie, en waarvoor ze zelf niets terugkrijgen. De muziekindustrie vindt dat kopiëren diefstal is? Ze vindt dat konsumenten meer respekt moeten opbrengen voor de artiest? Wel, laten we dan maar meteen eens over alle aspekten van de handel in muziek diskussiëren, en ook eens een boompje opzetten over de roofpraktijken die muziekindustrie, uitgeverijen, en beheersvennootschappen er zelf op nahouden.

Onafhankelijke muzikanten willen dan ook een afschaffing van alle taksen voor beheersvennootschappen op blanko mediadragers en opname- en kopieerapparatuur. Het valt onmogelijk te bepalen wie waar recht op heeft, terwijl men toch mensen die hun eigen werk kopiëren laat meebetalen en gevestigde artiesten meer krijgen dan waar ze recht op hebben. Alleen daarom al is het een onrechtvaardig systeem. Bovendien subsidieert men daar in de praktijk middelmatigheid en een gebrek aan talent mee, want het zijn vooral gemakzuchtige en gehypte artiesten en auteurs die door dit systeem worden gefinancierd. Hoe meer er gepusht wordt om die gehypte artiesten op radio of TV uit te zenden, hoe meer inkomsten uit auteursrechten ze krijgen. Het is dus niet de meest getalenteerde die daar het meeste profijt bij heeft, maar deze die de machtigste muzieklobby achter zich heeft staan. Je kan je dan ook afvragen of taksen heffen op alle kopies wel haalbaar en wenselijk is. Want waar eindigt dat dan? Moet iemand die in het openbaar zijn lievelingsliedje zingt dan auteursrechten betalen voor de publieke uitvoering ervan? En wat dan met de grootste kopieermachine: de menselijke hersenen? Gaat men die dan ook belasten elke keer als die ergens een idee of een melodie oppikt? Uiteindelijk haalt iedereen die kreatief bezig is zijn inspiratie ergens vandaan. Moet die dan altijd vergoed worden? En wat als men het zelf niet meer weet waar een idee vandaan komt? Of laat men gewoon een vrije uitwisseling van ideeën toe waarbij iedereen tot op een bepaalde hoogte van elkaars ideeën gebruik mag maken?

De muziekindustrie en beheersvennootschappen gebruiken voortdurend valse argumenten. In de jaren 1980 voerde de muziekindustrie ook al kampanje tegen kopiëren op kassettes onder het motto "hometaping is killing music". Ik heb nochtans niet de indruk dat de muziek al verdwenen is. :))) Ook zeggen muziekindustrie en beheersvennootschappen dat er geen kreativiteit meer zal zijn als een idee of werk niet tot de allerlaatste cent wordt uitgemolken. Dit wordt nochtans tegengesproken door de geschiedenis. Veel klassieke werken werden gemaakt in een tijd dat er nog geen auteursrecht bestond. In de Renaissance was er bijvoorbeeld een eksplosie van ideeën, alhoewel er toen nog geen auteursrechten bestonden. Toch bracht die vrije uitwisseling van ideeën een ongekende bloei mee waar iedereen beter van werd. Het tegendeel van wat muziekindustrie en beheersvennootschappen beweren is eerder waar: al die geldklopperij en monopolievorming is juist een rem op de kreativiteit. En wat de prijs van een CD betreft: CD's uitgegeven in eigen beheer of via kleine onafhankelijke platenlabels kosten slechts 10 à 15 Euro. Vreemd dat CD's van de grote platenmaatschappijen dan 20 à 25 Euro kosten, niet?

Volgens sommigen is het broodroof als je muziek download of kopiëert. Je pakt artiesten zogezegd hun inkomen af. Wat een onzin! Kunnen muzikanten dan geen optredens meer geven? Verdienen ze daar dan niet genoeg aan? Zijn bv. teatergezelschappen ook geen artiesten? Die moeten evengoed repeteren en optreden. Zij doen net hetzelfde als muzikanten. Muzikanten die een CD uitgeven hebben zelfs een ekstra bron van inkomsten, want teatergezelschappen geven geen DVD's van hun voorstelling uit. Teatergezelschappen blijven gewoon optreden. Dat moet een muzikant ook maar doen. Echt getalenteerde mensen verdienen niet op royalties maar op prestaties. Laat ons dan nog maar zwijgen over het pover talent van sommige gehypte muzikanten: 132 keer repeteren, en dan nog playbacken! Artiesten en auteurs en degenen die de rechten op hun werk bezitten moeten maar eens leren kiezen tussen verkopen of verhuren van hun werk in plaats van te eten van twee walletjes. Dat is hetzelfde als een huur vragen voor het gebruik van een huis dat men verkocht heeft. Als ze hun werk verkopen (bijvoorbeeld een CD) moeten ze niet ook nog eens een huur vragen voor het gebruik ervan (bijvoorbeeld draaien op een fuif). Idem dito voor een boek: ofwel wordt het verkocht aan een biblioteek (en dan is het boek eigendom van de biblioteek) ofwel vraagt men een leesvergoeding (en is het dus niet het eigendom van de biblioteek, en moet met de aankoopprijs terugbetalen aan de biblioteek).

En dan zwijgen we nog maar over de muziekindustrie. Daar heersen nog feodale uitbuitingspraktijken waarvoor men in andere ekonomische sektoren allang is staking was gegaan. Veel grote platenmaatschappijen rekupereren alle kosten van de opnames en promotie van een CD bij de muzikanten, maar blijven via eenzijdige kontrakten toch eigenaar van die opnames. Met andere woorden: de winst is voor hen, en de risiko's zijn voor de muzikanten. Mick Hucknall van Simply Red bracht zijn laatste CD in eigen beheer uit omdat hij dergelijke praktijken immoreel vindt. Hij zei over de muziekindustrie: "Ik ken geen enkele andere bedrijfstak waar je voor iets betaalt zodat iemand anders het bezit". Misschien moeten al die muzikanten die klagen ook maar eens hun werk in eigen beheer uitgeven of wat militanter voor hun rechten in de muziekindustrie opkomen in plaats van altijd op hun luie reet te zitten, en uit gemakzucht de muziekindustrie na te praten en de konsument de schuld geven? De muziekindustrie heeft het gros van de artiesten in hun binnenzak. Zolang die niet massaal hun protest laten horen is het haast onbegonnen werk om iets fundamenteels te veranderen. Ook de beheersmaatschappijen komen niet echt op voor de rechten van de scheppers tegenover muziekindustrie en uitgeverijen. Zij zouden nochtans vakbonden voor de artiesten en auteurs moeten zijn, maar spelen in feite onder een hoedje met uitgeverijen en muziekindustrie die deze artiesten en auteurs uitbuiten. Het auteursrecht is in de praktijk een uitgeversrecht geworden. Beheersvennootschappen (of toch in ieder geval de inningskantoren ervan) zijn vooral geïnteresseerd in het percentje dat zij ontvangen op al dat geld dat binnenstroomt bij hen.

Velen krijgen steeds meer de indruk dat de strijd tegen het kopiëren dient als ekskuus voor alles wat misgaat in de muziekwereld. In plaats van haar inkomsten met absurde juridische spitstechnologie op peil te houden en alle risiko's op de muzikanten en konsumenten af te wentelen zou de muziekindustrie beter eens zelf wat meer moeite doen. Voor mijn part mag men ALLE roofpraktijken aanpakken. Maar dan wel niet alleen deze van oneerlijke konsumenten, maar ook deze van muziekindustrie, beheersvennootschappen, en uitgeverijen. Hoe kun je anders verwachten van de konsument dat die respekt opbrengt voor het werk van een ander als muziekindustrie, beheersvennootschappen, en uitgeverijen zelf voortdurend het slechte voorbeeld zitten te geven? Muzikanten die klagen dat ze niet krijgen waar ze recht op hebben zouden eerst eens bij bovengenoemde instellingen moeten aankloppen om een rechtvaardiger deel van de koek te krijgen in plaats van altijd maar eenzijdig de konsumenten de schuld te geven. Ik wil best een rechtvaardige vergoeding aan muzikanten betalen. Ik koop trouwens tamelijk veel CD's. Daar kunnen ze dus niet over klagen. Maar ik baal er wel van dat als ik mijn eigen werk wil kopiëren of uitvoeren daarvoor schatplichtig ben aan SABAM, Reprobel, "Billijke" Vergoeding, enz., daarbij vaak 2, 3, 4, 5,... keer voor hetzelfde produkt moet betalen, of een soort huurgeld op het gebruik van mijn zelf gekochte CD's moet betalen als ik ze op een fuif wil draaien (ook voor deze van onafhankelijke artiesten die zich bewust niet bij een auteursvereniging hebben aangesloten). Dit vind ik niet ernstig meer. Diefstal bestrijd je niet door zelf te gaan stelen, en dit is wat muziekindustrie, beheersvennootschappen, en uitgeverijen nu juist aan het doen zijn. Een rechtvaardige vergoeding voor de scheppers van een werk: ja! Gelegalizeerde roofpraktijken op de rug van konsumenten én scheppers: nee!

Jan Claus

Reageer op dit artikel op http://www.vortnvis.net/forum/viewthread.php?tid=167
DIY and copyleft diskussieforum: http://vortnvis.net/forum/forumdisplay.php?fid=20